Gdyby poszukiwać cech odróżniających
Ryu-te od innych stylów Karate, należałoby przede
wszystkim zwrócić uwagę na kata. Na pierwszy rzut oka same kata
nie wyróżniają tego systemu od wielu innych, gdyż obowiązują w nim
formy na podstawowym poziomie powszechnie znane i są to: trzy kata
Naihanchi, Tomari Seisan, pięć kata Pinan, Passai, Kusanku oraz
Niseishi. Mistrz Taika Seiyu Oyata (10 Dan) naucza jednak kata
w odmienny sposób niż jest to powszechnie praktykowane, a dochodzenie
do prawdy ukrytej w formach jest podstawowym wyróżnikiem Jego systemu.
W czym tkwi różnica?
W dawnych czasach sposób przekazu sztuk walki na Okinawie nie miał charakteru
publicznego nauczania w szkołach dostępnych dla wszystkich. Różnorodne systemy
były sekretem rodów samurajskich, a nauczanie odbywało się raczej z ojca na syna,
bądź na wybranego ucznia, który spełniał odpowiednie kryteria osobowości, który
nadawał się, aby podźwignąć ciężar rozwijania i przekazania wielowiekowej tradycji
dalszym pokoleniom. W czasach, kiedy znajomość sztuk walki warunkowała przeżycie,
trudno sobie wyobrazić publiczne ukazywanie tajników swoich umiejętności każdemu
od "pierwszego spotkania". Byłoby to wytrąceniem sobie samemu oręża z ręki. Kata
były najistotniejszym elementem sztuki walki. Były i są swego rodzaju szyfrogramem
skrywającym najgłębsze tajniki danego systemu, są zapisem wszelkich technik bojowych,
sposobów poruszania się, odpowiedniego używania siły oraz zmian tempa. Aby poznać
tak wielki ładunek treści zawartych w kata nie można było przekazać wszystkiego
tego na raz. Forma musiała się rozwijać od prostszych ruchów do coraz bardziej
zaawansowanych. Miało to na celu wprowadzanie adepta stopniowo w system zgodnie
z tym co jest w stanie wykonać. Jednocześnie był to dobry sposób naturalnej
selekcji, gdyż kolejno wprowadzane ruchy, zmiany tempa i inne zmiany nie były
pokazywane "kawa na ławę". Mistrz w miarę postępów ucznia dodawał pewne ruchy nie
tłumacząc ich od razu, a zauważenie ich i dojście do nich należało do adepta.
Był to swoisty trening oka i nauka spostrzegawczości niezbędnej w walce. Jeżeli
ktoś nie mógł sobie poradzić z ciągłymi zmianami w kata, nie mógł zauważyć drobnych
zmian i nowych ruchów, nie zauważyłby również ich u przeciwnika w realnej walce.
Takie intuicyjne poznawanie sztuki walki powoduje znacznie głębsze zrozumienie
technik - zrozumienie "ciałem", a nie "słowami". Jednocześnie nauczający bardzo
stopniowo odkrywał swoje atuty, a biorąc pod uwagę, że sam się również rozwijał
to na ogół za życia mistrza uczeń nie mógł dojść do jego doskonałości.
W systemie Mistrza Oyaty można powiedzieć o pięciu poziomach kata. Rzecz jasna
nie są to ścisłe granice, a raczej charakterystyczne cechy danych etapów.
Pierwszy poziom to najprostsze nauczenie ruchów kata w celu zapamiętania układu.
Na drugim etapie ćwiczy się kata w niskich, długich pozycjach. Ruchy rąk są obszerne,
poszerzające zakresy ruchu ćwiczących, rozciągające mięśnie. Bloki wykonywane są
szeroko, wycofuje się ręce głęboko w tył. Na tym etapie kata ćwiczy się z niewielką
szybkością natomiast z dużą siłą. Jest to etap w którym w zasadzie wypracowuje się
poprawne pozycje i przygotowuje ciało do ćwiczeń.
W kolejnym etapie rezygnuje się z mocnego ćwiczenia na rzecz znacznie większej
szybkości. Pozycje stają się krótsze i wyższe. Bloki nie są już tak otwarte,
zamiast tego zaczynają iść bardziej w kierunku przeciwnika i zaczynają zawierać
pośrednie techniki pomiędzy podstawowymi ruchami, niektóre przejścia zaczynają być
równocześnie podcięciami.
W czwartym etapie pracuje się nad gibkością ciała, połączeniem ruchów twardych i
miękkich oraz osiągnięciem całkowitej kontroli umysłu nad ciałem. Niektóre ruchy
w kata zostały stworzone, aby je wykonywać wolno, a inne szybko, dlatego też
odpowiedni timing, czyli zmiany szybkości wykonywania poszczególnych sekwencji
oraz zmienny rytm ćwiczenia są celem tego poziomu . Ten sposób ćwiczenia ma
przygotować do spontanicznie odpowiedniej reakcji - szybkości, pozycji, balansu
ciała - w sytuacji realnego zagrożenia. Co wymaga bardzo głębokiego opanowania
własnego ciała. Ruchy na tym poziomie są bardzo bliskie ruchów w realnej walce.
Piąty, ostatni poziom ma na celu zdobycie kompletnej wiedzy o ruchach kata oraz
zjednanie umysłu z ciałem dla naturalnego wykonywania technik. Na tym etapie dochodzą
dokładne i precyzyjne ruchy ściśle związane z praktycznym zastosowaniem. Każdy
ruch zawiera elementy defensywne jak i ofensywne, nie ma żadnych nieuzasadnionych
elementów. Wiele mocnych, spontanicznych ruchów zaczyna być wpisanych w ruch po
okręgu. Doskonali się uzyskiwanie naturalnej siły, szybkości, balansu i timingu.
Wyostrzanie ruchów kata na tym poziomie można przyrównać do ostrzenia klingi miecza.
W tym etapie rozumienie interpretacji ruchów kata musi iść w parze ze sprawnością
fizyczną. Jest to ostatni etap budowania trwałych fundamentów prowadzących do
właściwego rozumienia Sztuki Walki.
Ten sposób nauczania wyróżnia system Mistrza Oyaty z pośród wielu systemów
okinawańskiego Kempo. Należy dodać, że niezależnie od etapu ruchy kata ulegają
ciągłym modyfikacjom. Uczniowie na wysokim poziomie uczą się trzynastego i czternastego kata
(SHI HO HAPPO NO TE I i II) występującego wyłącznie w tym systemie.Jest to kata o wyraźnie
chińskim rodowodzie i ekspresji ruchów. Jest to kluczowa forma dla tej szkoły,
a przez pryzmat tego kata cała reszta nabiera sensu. Jak powiedział Mistrz Oyata
"pierwsze 12 kata jest jak samochód, a forma 13-ta jest jak paliwo do niego".
Niewielu ludzi posiada tak głęboką wiedzę, aby rozumieć najgłębsze znaczenia form,
gdyż przekaz o najwyższych poziomach kata i ich interpretacjach docierał jedynie
do bardzo nielicznej garstki uczniów - spadkobierców systemu. Wiedza ta pozwala
wyprowadzić zdecydowanie bardziej zaawansowane interpretacje, a to jest kluczem
do poznania najgłębiej skrywanych i najstarszych technik. Niezwykła waga rozumienia
kata i bardzo głęboka penetracja form, leżą u podstaw tradycyjnego karate jakim
jest rodzinny system Ryu -te i jego najwyższa forma Oyata Shin Shu Ho.
|
)
)
)
)
